Crash-informatie 42-7924 Wieringerwerf

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn meer dan 40 verschillende bommenwerpers en jachtvliegtuigen neergestort binnen het grondgebied van gemeente Hollands Kroon. Ook in het IJsselmeer en de Waddenzee zijn vliegtuigen neergekomen. Enkele bemanningsleden bereikten met hun parachute de grond en werden óf opgepakt óf konden vluchten met hulp van het Verzet. De meesten van hen kwamen echter om het leven en keerden niet terug naar familie en geliefden.

Foto van een P-47D Thunderbolt en de piloot Frank Gallion

Informatie over de crash

Op 3 november 1943 stegen 18 Amerikaanse P-47 Thunderbolt jagers op van de vliegbasis Halesworth (Essex) in Engeland. Samen met andere jagers moesten zij een groep van 566 Amerikaanse bommenwerpers beschermen tegen aanvallen van Duitse jagers. De bommenwerpers moesten in Wilhelmshaven de scheepswerven en onderzeebootbunkers bombarderen.

Na een luchtgevecht boven de Waddenzee en Hippolytushoef met Duitse Messerschmitt Bf109 jagers, stortte de Amerikaanse jager neer om circa 12.30 uur op het Wieringer Vlaak in het IJsselmeer. De piloot Gallion kwam hierbij om het leven. Het vliegtuigwrak met de piloot werd gevonden op 21 oktober 1993 en geborgen op 10 februari 1995. Gallion werd teruggebracht naar de USA en op 27 mei 1996 begraven op de Pleasant Grove Cemetery, Killbuck in de staat Ohio.

De bemanning

Verslagen

Onthulling 22ste en 23ste herdenkingspaal

Op 7 oktober zijn onze 22ste en 23ste herdenkingspaal onthuld. De ontvangst van de gasten was in de Cultuurschuur in Wieringerwerf met koffie en een welkomstwoord van Jan Wouts, voorzitter van het Historisch Genootschap Wieringermeer. Onze voorzitter Mark Hakvoort heette iedereen welkom, een speciaal welkom was er voor Kolonel Juris L. Jansons van de U.S. Air Force. De Amerikaanse vertegenwoordiging had alles te maken met de twee onthullingen van deze dag. Alle bemanningsleden die vandaag herdacht worden hebben de Amerikaanse nationaliteit. Totaal 10 jonge helden kwamen in 1943 om het leven toen hun toestellen na gevechten met de bezetter in het IJsselmeer crashten. Mark Hakvoort benadrukte in zijn toespraak nog maar eens dat vrijheid in deze tijd niet vanzelfsprekend is, onze vrijheid van nu hebben we te danken aan deze, en vele andere helden.

De eerste onthulling van vandaag vond plaats bij De Oude Zeug. Daar sprak burgemeester Rian van Dam de bezoekers toe, verrichtte de officiële onthulling van de herdenkingspaal en legde namens de Gemeente Hollands Kroon een krans. Mark Hakvoort noemde de namen van de negen bemanningsleden van de B-24 bommenwerper, stuk voor stuk jonge mannen tussen de 20 en 31 jaar oud. Van staartschutter James W. Bennet is helaas de leeftijd onbekend. De veteranen onder leiding van Dick Doornik waren, net als bij alle eerdere onthullingen, weer goed vertegenwoordigd en gaven cachet aan de ceremonie. Dirk Bak blies op zijn trompet The Last Post en het Amerikaanse volkslied.

De tweede onthulling van deze dag was ter nagedachtenis aan de Amerikaanse piloot Frank Gallion die in 1943 met zijn P-47D Thunderbolt in het IJsselmeer crashte en daarbij om het leven kwam. De herdenkingspaal is geplaatst bij het Dijkgat, de plek waar de bezetter op 17 april 1945 de dijk opblies waarmee de nog niet zolang drooggelegde Wieringermeerpolder weer onder water kwam te staan. Kolonel Jansons van de Amerikaanse ambassade sprak de bezoekers toe. In de korte tijd dat hij nu in Nederland is vertelde hij, overigens in uitstekend Nederlands, verrast te zijn door de wijze waarop Nederlanders de Tweede Wereldoorlog herdenken en dankbaarheid en respect tonen aan de bevrijders. Kolonel Jansons bracht ook nog een verrassing mee, de originele gesp van de gordel van piloot Frank Gallion, prachtig ingelijst. De eer was aan Jansons om de herdenkingspaal officieel te onthullen en een krans te leggen. Ook het Historisch Genootschap Wieringermeer en de Gemeente Hollands Kroon legden kransen bij deze herdenkingspaal. Dirk Bak speelde op werkelijk voortreffelijke wijze The Last Post en The Star-Spangled Banner. Met een minuut stilte en de aanwezige veteranen was hiermee ook deze ceremonie compleet en indrukwekkend.

Kolonel Jansons werd door burgemeester Rian van Dam en het bestuur van onze stichting na afloop meegenomen naar het Dijkgat, waar details over deze gebeurtenis te lezen zijn, maar ook de kennis van zowel de burgemeester als van onze bestuursleden maakte het een informatieve afsluiting van deze dag.

Foto's van de onthulling

Het hele verhaal

Op zaterdag 7 oktober 2023 onthulde de Stichting Herdenkingspalen Hollands Kroon een herdenkingspaal ter nagedachtenis aan de Amerikaanse piloot Frank D. Gallion. Hij kwam in 1943 om het leven toen zijn P-47D Thunderbolt neerstortte op het Wieringer Vlaak in het IJsselmeer.

Met dank aan onder anderen Jan Wessels hebben wij het verhaal van deze crash kunnen reconstrueren. Op 3 november 1943 stegen achttien P-47 Thunderbolt-jagers op vanaf de vliegbasis Halesworth in Engeland. Samen met andere jagers hadden zij als taak om een groep van 566 Amerikaanse bommenwerpers te beschermen tegen aanvallen van Duitse toestellen. De bommenwerpers waren onderweg naar Wilhelmshaven om daar scheepswerven en onderzeebootbunkers te bombarderen.

Boven de Waddenzee en de omgeving van Hippolytushoef raakten de Amerikanen verwikkeld in een luchtgevecht met Duitse Messerschmitt Bf 109-jagers. Tijdens dit gevecht werd het toestel van Frank Gallion geraakt. Rond 12.30 uur stortte zijn Thunderbolt neer op het Wieringer Vlaak, vlak bij de IJsselmeerdijk. Gallion overleefde de crash niet.

Bij hetzelfde luchtgevecht werd ook een andere Amerikaanse jager, een P-47C met serienummer 41-6587 (roepnaam QP-M), neergeschoten. Dit toestel stortte neer bij Vatrop, vlak achter een dubbele woning. Ook de piloot van dit toestel, Ivan Moon, kwam daarbij om het leven. Waarschijnlijk zijn beide vliegtuigen neergeschoten door toestellen van Jagdgeschwader 3, een Duitse jachteenheid.

Pas op 21 oktober 1993 werd het wrak van Gallions Thunderbolt teruggevonden op het Wieringer Vlaak. Op 10 februari 1995 volgde de berging. De stoffelijke resten van Frank Gallion zijn daarna overgebracht naar de Verenigde Staten en op 27 mei 1996 bijgezet op Pleasant Grove Cemetery in Killbuck, Ohio. In het verslag van zijn begrafenis staat beschreven hoe de weg naar de begraafplaats volstond met auto’s en hoe Amerikaanse veteranen in groten getale aanwezig waren om hem de laatste eer te bewijzen.

De geborgen wrakstukken van Gallions Thunderbolt werden aanvankelijk tentoongesteld bij het Aviodrome in Lelystad. In de jaren daarna zijn ze (mogelijk) geruild met een Duits museum, het Motor-Technica-Museum nabij Bad Oeynhausen, in ruil voor uniformstukken. Hoewel het museum in 2017 is gesloten, liggen de wrakstukken nog altijd opgeslagen in het gebouw. In maart 2024 deed de gemeente Bad Oeynhausen navraag bij de eigenaar, die aangaf dat de onderdelen te koop zijn. Er zouden daarnaast twee Amerikaanse musea zijn met serieuze interesse.

De herdenkingspaal voor Frank Gallion is geplaatst bij het Dijkgat, de plek waar de bezetter op 17 april 1945 de dijk opblies. Kolonel Jansons bracht op 7 oktober 2023 een bijzondere verrassing mee: de originele gesp van de piloot, afkomstig uit de berging van 1995. De gesp is fraai ingelijst en overhandigd aan de Amerikaanse ambassade in Den Haag, waar hij een plek kreeg in het kantoor van de luchtmachtattaché. Deze functie wisselt elke drie à vier jaar. Tijdens de ceremonie had kolonel Jansons de eer om de herdenkingspaal officieel te onthullen en een krans te leggen.