Crash-informatie JB 535 Kolhorn

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn meer dan 40 verschillende bommenwerpers en jachtvliegtuigen neergestort binnen het grondgebied van gemeente Hollands Kroon. Ook in het IJsselmeer en de Waddenzee zijn vliegtuigen neergekomen. Enkele bemanningsleden bereikten met hun parachute de grond en werden óf opgepakt óf konden vluchten met hulp van het Verzet. De meesten van hen kwamen echter om het leven en keerden niet terug naar familie en geliefden.

Avro Lancaster Mk III

Informatie over de  crash

Op zondag 30 januari 1944 was deze Lancaster om 17.15 uur opgestegen vanaf het vliegveld Bourn in Engeland. De bommenwerper had Berlijn als doelwit. Voor de bemanning was het de zesde missie in deze samenstelling. In totaal stegen die avond 534 vliegtuigen op, waarvan 21 Lancasters van 97 Squadron. Twee Lancasters keerden niet terug, waaronder JB535.

De bommenwerper ontplofte om 22.12 uur boven Kolhorn, nadat het in brand was geschoten na een hevig vuurgevecht met een Duitse nachtjager. Piloot van dit toestel was Oberfeldwebel Heinz Vinke. Op het moment van ontploffen, liepen veel Kolhorners op straat, omdat een voorstelling van de plaatselijke toneelvereniging net was afgelopen. Wonder boven wonder raakte niemand gewond. Alle bemanningsleden kwamen echter om het leven. Zij en de brokstukken stortten in en rondom Kolhorn neer.

De bemanning

Herdenking Kolhorn – 18 april 2026

Op zaterdagmiddag 18 april 2026 vond in Kolhorn een herdenking plaats voor de bemanning van de Avro Lancaster Mk. III JB535 van het 97 Squadron. Het toestel stortte in de avond van 30 januari 1944 neer boven en rond het dorp. Alle zeven bemanningsleden kwamen daarbij om het leven.

De middag begon met een ontvangst in Dorpshuis De Nieuwe Horn. Chris Dijkshoorn heette de aanwezigen welkom en sprak in het bijzonder een woord van welkom uit aan Greg French, de Australische ambassadeur en aan Erica Buzo, nicht van bemanningslid Thomas Eric Charles, die speciaal voor deze herdenking was overgekomen uit Australië. Zoals altijd waren ook de veteranen, onder leiding van Frans van Zwam, weer goed vertegenwoordigd. In zijn welkomstwoord stond Chris stil bij de geschiedenis van de crash en de persoonlijke betrokkenheid die hier voor hem aan ten grondslag ligt.

Na het welkomstwoord vertrok het gezelschap te voet naar de herdenkingspaal. Daar werd kort stilgestaan bij de locatie van de crash, waarna de groep doorliep naar de Oosterbegraafplaats in Kolhorn, waar de bemanning begraven ligt.

Op de begraafplaats sprak Chris opnieuw. Hij nam de aanwezigen mee naar de avond van 30 januari 1944, toen boven Kolhorn een luchtgevecht plaatsvond en de Lancaster uiteindelijk in de lucht ontplofte. Onderdelen kwamen verspreid over het dorp terecht en de bemanning werd later geborgen en op deze begraafplaats begraven.

Aansluitend sprak de Australische ambassadeur, die met zijn aanwezigheid het internationale karakter van deze herdenking onderstreepte. Daarna volgde een toespraak van locoburgemeester Maarten Versluis, die benadrukte hoe kostbaar vrijheid is en hoe belangrijk het is om de verhalen van deze bemanning te blijven doorgeven.

De herdenking werd vervolgd met het noemen van de namen van de zeven bemanningsleden. Vervolgens blies Hans Elling de Last Post, waarna een minuut stilte werd gehouden. Aansluitend werden het Britse en Australische volkslied gespeeld.

Na de ceremonie werden kransen gelegd door de Australische ambassadeur, de locoburgemeester en het 4 mei comité Niedorp.

Tot slot sprak Erica Buzo. Haar woorden, uitgesproken op de plek waar haar oom en zijn kameraden hun laatste rustplaats vonden, gaven de herdenking een persoonlijke afsluiting.

Foto's van de herdenking op 18 april 2026

Foto's van de onthulling op 5 september 2020

Verslagen en persberichten

Herdenkingspaal in Kolhorn onthuld

In het jaar van 75 jaar bevrijding stonden 8 onthullingen op het programma van Stichting Herdenkingspalen Hollands Kroon. Door het coronavirus liep dat helaas anders. Maar op 5 september was het dan zover. De eerste onthulling van 2020!

Chris Dijkshoorn van onze stichting verzorgde het programma voor deze dag. In een woord vooraf door Chris vertelde hij dat een brokstuk van de gecrashte Lancaster terechtkwam op het huis waar hij nu met zijn gezin woont. Drie van de zeven bemanningsleden waren jonge Australische mannen. Matthew Neuhaus, de Australische Ambassadeur was voor deze gelegenheid met zijn vrouw naar Kolhorn gekomen, en verwoordde in zijn speech goed dat de vrijheid die wij nu zo normaal vinden te danken is aan het heldenwerk van deze, en al die andere jonge soldaten, waarvan er zoveel hun leven hebben verloren in deze strijd.

Wilhelmina Struik was als 15-jarig meisje ooggetuige van de crash van de Lancaster. Haar verhalen en herinneringen deelde ze met Chris. Samen met Matthew Neuhaus onthulde Wilhelmina de herdenkingspaal. Een mooie ceremoniële plechtigheid waarbij Dirk Bak de volksliederen van Australië, Groot-Brittannië en Nederland speelde.

Na de onthulling verplaatste het gezelschap zich naar de begraafplaats waar de omgekomen bemanningsleden van de Lancaster begraven zijn. Na een toespraak van de Burgemeester van Hollands Kroon, Rian van Dam, legde zij samen met de Australische Ambassadeur een krans bij de gedenksteen die is opgedragen aan deze jonge soldaten. Dirk Bak bracht hierbij The Last Post ten gehore. De aanwezigheid van maar liefst 10 veteranen completeerde de ceremoniële handelingen bij de herdenkingspaal en op de begraafplaats. 

Museum OpZeeLand en museum de Turfschuur hadden speciaal voor deze gelegenheid de deuren geopend. Bezoekers kregen hier interessante informatie onder het genot van koffie, thee en Australische wijn.

De lokale pers deed verslag van de middag. NH Nieuws publiceerde een korte samenvatting, klik hier voor een weergave hiervan.